Η ανασκαφή στη Ζώμινθο του Ψηλορείτη
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 352
Ένας βωμός με σύμβολα γραμμικής Α' στην ανασκαφή του Μινωικού ανακτόρου της Ζωμίνθου
Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα ανακαλύφθηκαν τα τελευταία χρόνια κατά τη διάρκεια των εργασιών για την ανασκαφή του Μινωικού ανακτόρου στη Ζώμινθο, σε υψόμετρο 1200 μέτρων στην οροσειρά Ψηλορείτη (ή Ίδη) της Κρήτης, που συνεχίζεται από την αρχαιολόγο Δρ. Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη.
«Ενα μεγάλο διοικητικό, πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο, πολυτελής έδρα του ιερατείου του Ιδαίου Αντρου, ήταν αυτό το ανάκτορο» είπε η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη. «Γιατί η λειτουργία του δεν θα μπορούσε να περιορίζεται μόνο στους τρεις μήνες που, λόγω υψομέτρου, είναι προσβάσιμο. Ετσι, για τον υπόλοιπο χρόνο το ιερατείο ήταν εγκατεστημένο εδώ στη Ζώμινθο» προσθέτει.
Παράλληλα επισημαίνει και τις παραγωγικές λειτουργίες του ανακτόρου, με τα εργαστήρια κεραμικής, μεταλλουργίας και ορείας κρυστάλλου, τα οποία έχουν ήδη αποκαλυφθεί - εκτός φυσικά από την προφανή διαχείριση του φυσικού πλούτου. Ο έλεγχος ωστόσο φαίνεται ότι ανήκε στην Κνωσό. Στον κοντινότερο δρόμο που οδηγεί προς την Ίδη και το Ιδαίον Άντρον, το οποίο λειτουργούσε ως λατρευτικό κέντρο από την εποχή των πρώτων ανακτόρων στην Κρήτη, το ανάκτορο της Ζωμίνθου ελεγχόταν προφανώς από την κυρίαρχη Κνωσό, η οποία είχε υπό την εξουσία της και το ιερό.
Το κτήριο, με πάνω από 55 ισόγειους χώρους, δεύτερο ή και τρίτο σε μεγάλο μέρος του χώρο, αποτελεί το μεγαλύτερο γνωστό οικιστικό κέντρο των μινωικών χρόνων πάνω στα βουνά. Ένας μακρύς διάδρομος μήκους 17,40 μ. (ως το σημείο που έχει φθάσει ως τώρα η ανασκαφή) και πλάτους 1,55 μ. χωρίζει το ανάκτορο σε δύο πτέρυγες, την ανατολική και τη δυτική.
«Όλη η ανατολική πτέρυγα φαίνεται ότι είχε θρησκευτική χρήση» λέει η αρχαιολόγος. Με εμβαδόν άνω των 1.600 τ.μ. το κτίριο είχε κατασκευαστεί στη δυτική πλαγιά ενός χαμηλού λόφου σε θέση που παρέχει τον έλεγχο ολόκληρου του οροπεδίου.
Η έκταση του χώρου ανέρχεται περίπου σε τέσσερα στρέμματα ενώ από τη γεωμαγνητική, που επίσης έγινε το 2013, αποδείχτηκε ότι γύρω από το ανάκτορο υπάρχουν πολλά κτίσματα του οικισμού.
Ο χώρος αυτός είχε εντοπιστεί το 1982 από τον αείμνηστο αρχαιολόγο Δρ. Γιάννη Σακελλαράκη, ο οποίος ξεκίνησε, όμως, την έρευνα το 2006. Ήταν ανασκαφέας και του Ιδαίου Άντρου και θεωρούσε τη Ζώμινθο, με το προελληνικό όνομα, ως μια "μινωική μοναδικότητα". Μετά το θάνατό του, το 2010, τις ανασκαφές συνέχισε η σύντροφός του Δρ. Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη.
Ο λίθινος βωμός με τα εγχάρακτα σύμβολα της γραμμικής Α' γραφής (ανασκαφή 2013)
σύμβολα γραμμικής Α' στις 12 πλευρές του
Στα πρόσφατα ευρήματα της ανασκαφής του 2013 υπάρχουν διάφορα τελετουργικά αντικείμενα, που αποτελούν τα πρώτα στοιχεία για την αποκάλυψη του είδους των θρησκευτικών τελετουργιών που γίνονταν εκεί πριν 4.000 χρόνια. Ενα απο τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ένας λίθινος βαθμιδωτός βωμός, με αυνήθιστο σχήμα που βρέθηκε καλά προστατευμένος κάτω από ένα πέτρινο τραπέζι που ακουμπά σε τοιχίο. Αποτελείται από τρία βαθμιδωτά επίπεδα που μεγαλώνουν από κάτω προς τα πάνω, με μια κοιλότητα στην άνω επιφάνειά του. Όμως η σπουδαιότητα του βωμού αυτού, της Μινωικής Eποχής, οφείλεται στο γεγονός ότι σε κάθε μία από τις πλευρές του - δώδεκα συνολικά - είναι χαραγμένο και από ένα σύμβολο της Γραμμικής Α γραφής.
«Πρόκειται για έναν τελετουργικό βωμό, εξ ου και οι μικρές διαστάσεις του (20Χ20 εκ.),» εξήγησε η αρχαιολόγος δρ Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη που τον έφερε στο φως κατά την ανασκαφή του τεράστιου κτιριακού συγκροτήματος της Ζωμίνθου.
«Η μελέτη του και η προσπάθεια ανάγνωσης των συμβόλων είναι κάτι που θα απαιτήσει χρόνο και θα γίνει βεβαίως από επιστήμονες, ειδικούς στις μινωικές γραφές, με την ελπίδα ότι μπορεί να αποκαλυφθούν σημαντικά στοιχεία για τις τελετουργίες που ελάμβαναν χώρα σε υψόμετρο 1.200 μ. πριν από 3.500 -4.000 χρόνια. Ο βωμός δεν υπήρξε άλλωστε το μοναδικό τελετουργικό αντικείμενο που αποκαλύφθηκε εφέτος: μια σειρά παραπλήσιων ευρημάτων αποδεικνύει περίτρανα τον ιερό χαρακτήρα του συγκροτήματος, το οποίο πέραν πάσης αμφιβολίας πλέον χαρακτηρίζεται ως ανάκτορο».
Ο χώρος του θυσιαστηρίου (ανασκαφή 2013)
Ενα δωμάτιο που έκρυβε εντυπωσιακά ευρήματα, τέτοια που μόνο σε ιερά εντοπίζονται, είναι η άλλη σπουδαία ανακάλυψη. Γιατί στη μία γωνία του ένας ημικυκλικός χώρος οριοθετημένος από όρθιες πλάκες έκρυβε πραγματικό θησαυρό: ένα χάλκινο θυμιατήρι με λαβή, δύο χάλκινους διπλούς πελέκεις και έναν μικρότερων διαστάσεων. Ακόμη, δύο απομιμήσεις πελέκεως και ξίφους, επίσης χάλκινα, και κάτω από αυτά πλήθος πήλινων αγγείων. Ολα τελετουργικά αντικείμενα τα οποία η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη μαζί με τον αείμνηστο Γιάννη Σακελλαράκη είχαν εντοπίσει παλαιότερα στο Ιδαίο Αντρο και στο ιερό κορυφής των Κυθήρων.
Αλλά τα ευρήματα δεν σταματούν εδώ. Μέσα στον χώρο αυτόν βρέθηκε και ένας δεύτερος λίθινος, τελετουργικός βωμός, αρκετά καμένος όμως από τη φωτιά, έτσι ώστε να είναι αδύνατον, επί του παρόντος τουλάχιστον, να διαπιστωθεί αν φέρει και αυτός εγχάρακτα σύμβολα. Τέλος, γύρω-γύρω από το πέτρινο χώρισμα ήταν τοποθετημένα και δόντια αγριόχοιρου, ενώ στο δωμάτιο βρίσκονταν διάσπαρτα κέρατα αίγαγρων και ενός ελαφιού.
«Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό περιβάλλον θυσιαστηρίου» εξηγεί η ανασκαφέας επισημαίνοντας ότι σε αυτό το δωμάτιο εντοπίστηκε, κάτω από το θρανίο, και ο βωμός με τα σύμβολα. Χαρακτηριστικό για τη Ζώμινθο εξάλλου είναι το γεγονός ότι όλα τα τελετουργικά σκεύη έχουν βρεθεί προσεκτικά αποθηκευμένα. «Είχαν έναν θρησκευτικό συντηρητισμό στην Προϊστορική Εποχή, γι' αυτό διατηρούσαν όλα τα τελετουργικά αντικείμενα, ακόμη και των παλαιότερων εποχών, ως ιερά κειμήλια» προσθέτει.
Επιπλέον διευκρινίζει ότι στο κτίριο θα πρέπει να υπήρχαν αρκετοί χώροι θυσιαστηρίου, ενδεχομένως με κάποιες διαφορές μεταξύ τους, ώστε να καλύπτουν όλες τις τελετουργίες. Η απόδειξη βρίσκεται σε άλλο δωμάτιο του ανακτόρου, το οποίο διασώζει στη μία πλευρά του ένα υψηλότερο επίπεδο ειδικής χρήσης, ένα είδος βωμού στον οποίο ανεβαίνει κανείς με μικρή κλίμακα.
Ο κίονας (ανασκαφή 2013)
Για πόσα χρόνια μπορεί να διατηρηθεί το ξύλο; Μια απάντηση δίνει το εύρημα που εντοπίστηκε στην άλλη πλευρά του δωματίου των θρανίων και των λίθινων βωμών (ένας τοίχος που δεν κλείνει στις άκρες του διαχωρίζει το δωμάτιο στα δύο). Πρόκειται για τη βάση ενός λίθινου κίονα, τετράγωνου αρχικώς, με διαστάσεις 70Χ100 εκ. πλάτος και 15 ύψος και στη συνέχεια κυλινδρικού (διαμέτρου 55 εκ. και ύψους 17 εκ.) που χρησιμοποιείται ως υποδοχή του ξύλινου κίονα. Σε ύψος περίπου 30 εκ. και με διάμετρο 26,5 εκ. διασώζεται έτσι στη θέση του αυτό το ξύλο, το οποίο οι Μινωίτες είχαν κόψει προφανώς από το βουνό όπου βρίσκονταν και ήταν ονομαστό άλλωστε για την ξυλεία του, προκειμένου να κατασκευάσουν το κτίριο.
Είναι γνωστό εξάλλου ότι με αυτόν τον τρόπο ήταν κατασκευασμένα όλα τα μινωικά ανάκτορα καθώς η χρήση του ξύλου επέτρεπε την ελαφριά ανωδομή ώστε να μπορούν να προσθέσουν δύο και τρεις ορόφους. Το συγκεκριμένο αφαιρέθηκε με τεράστια προσοχή προκειμένου να συντηρηθεί ενώ η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη μας θυμίζει ότι ένα παρόμοιο εύρημα είχαν φέρει στο φως κατά την ανασκαφή των Αρχανών, στην είσοδο του ανακτόρου.
Σε ένα από τα δωμάτια αυτής της πλευράς βρέθηκε μια πήλινη τριποδική τράπεζα με γαλάζιο κονίαμα ενώ σε ένα άλλο ήρθε στο φως ομάδα χάλκινων αντικειμένων θρησκευτικής χρήσης μεταξύ των οποίων διπλοί πελέκεις, αφιερωματικά εγχειρίδια αλλά και ένα μακρόστενο, χάλκινο αντικείμενο, απροσδιόριστης ακόμη χρήσης, με κρίκο στη μία άκρη του.
Εδώ θα πρέπει να προστεθούν και όλα τα άλλα σπουδαία ευρήματα των τελευταίων χρόνων, όπως τα χάλκινα ειδώλια, το σκήπτρο του ιερέα με τα χαραγμένα φίδια, τα θυμιατήρια, τα χάλκινα εγχειρίδια και τα χάλκινα κύπελλα, τα ρυτά σε σχήμα ζώου, τα κύπελλα κοινωνίας αλλά και πολλά αναθήματα, περόνες και περίαπτα, κοσμήματα, ελάσματα.
Τοιχογραφίες
Τεράστιος είναι ο όγκος των κονιαμάτων που προκύπτουν από την ανασκαφή. Ειδικά μάλιστα οι τοίχοι των δωματίων του άνω ορόφου, όχι μόνο έφεραν καλής ποιότητας κονιάματα, αλλά ήταν και καλά τοιχογραφημένα, όπως διακρίνεται από τα χρώματα που έρχονται στο φως: κόκκινο, κίτρινο και γαλάζιο. Αλλά για τις παραστάσεις θα μπορεί να μιλήσει κανείς μετά τη συντήρηση των τοιχογραφιών - αν και ήδη, σε ένα μικρό τμήμα από αυτές, διακρίνονται ορισμένα κλαδιά και ένα πουλί.
Μια ακόμη πολύτιμη πληροφορία της ανασκαφής εξάλλου προέκυψε από τον καθαρισμό του αύλειου χώρου της βόρειας πλευράς του κτιρίου όπου εντοπίστηκε η αρχή δύο πομπικών διαδρόμων του ανακτόρου.
Ένας ιδιοφυής μινωίτης αρχιτέκτονας
Χτίστηκε με μεγάλους ογκόλιθους μήκους ενός μέτρου και όλα του τα δάπεδα ήταν καλοστρωμένα από ωραίες, μεγάλες πλάκες. Το ανάκτορο της Ζωμίνθου φαίνεται ότι είχε έναν ιδιοφυή αρχιτέκτονα με ιδιαίτερη γνώση της λειτουργίας και της χρήσης των χώρων, όπως λέει η αρχαιολόγος κυρία Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη, η οποία διεξάγει την ανασκαφή.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι χτίστηκε στα προανακτορικά χρόνια (2100-1900 π.Χ.), αφού μέσα στο κτίριο διατηρούνται ως «νησίδες» λείψανα εκείνης της περιόδου τα οποία οι μεταγενέστεροι - στην παλαιοανακτορική περίοδο πλέον - ενσωμάτωσαν στην επόμενη φάση του. Ωστόσο, μετά τον σεισμό του 1700 π.Χ. περίπου, ο οποίος προκάλεσε μεγάλες καταστροφές, το κτίριο εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους του, οι οποίοι έφυγαν παίρνοντας μαζί τους και τα υπάρχοντά τους. Τα στοιχεία δείχνουν ότι επέστρεψαν γρήγορα, μέσα σε 30-50 χρόνια το πολύ, και τότε ξανάχτισαν το κτίριο αλλάζοντας σε μικρό βαθμό τη διαρρύθμισή του. Μερικούς αιώνες αργότερα όμως νέος σεισμός επέφερε μεγαλύτερη καταστροφή. Αλλά οι άνθρωποι επέστρεψαν για μία ακόμη φορά... και ξαναέχτισαν. Στη συνέχεια ήρθαν οι Μυκηναίοι, ήρθαν οι Ρωμαίοι, μετά οι Βυζαντινοί, οι Ενετοί, οι Τούρκοι, αφήνοντας όλοι τους στη Ζώμινθο τα χνάρια τους, που σε τίποτε όμως δεν κατόρθωσαν να ξεπεράσουν εκείνα των πρώτων μινωιτών κατοίκων.
Ανασκαφή 2016 και ψηφιακό μουσείο Ανωγείων
Κατά τη διάρκεια του 2016 συνεχίστηκε η ανασκαφή υπό τη διεύθυνση της κ. Σακελλαράκη με πολυπληθές προσωπικό διαφόρων ειδικοτήτων. Η ανασκαφή έδειξε ότι το κεντρικό κτήριο πριν από την κύρια φάση του (γύρω στο 1750 π.Χ.) η οποία ήταν γνωστη μέχρι μέχρι σήμερα, εκτείνεται σε μεγαλύτερη επιφάνεια κατά την αμέσως προηγούμενη περίοδο.
Διάδρομοι, κλίμακες, νέες υπόστυλες αίθουσες προστίθενται στους μεγαλοπρεπείς χώρους που είχαν αποκαλυφθεί σε παλαιότερες ανασκαφικές περιόδους και συμπληρώθηκαν φέτος με πολύθυρα και φωταγωγούς. Το κτήριο ήταν διώροφο ή τριώροφο σε ορισμένα σημεία. Οι τοίχοι, που διασώζονται σε ύψος από 2.5 έως 3 μέτρα, είναι τοιχογραφημένοι.
Βρέθηκαν αίθουσες συγκεντρώσεων που φέρουν περιμετρικά θρανία, στοιχείο που ερμηνεύεται ότι το κτήριο ήταν όχι μόνο χώρος πολυτελούς κατοικίας σημαντικών προσώπων της δυναστείας της Κνωσού, αλλά και χώρος θρησκευτικών συγκεντρώσεων κατά τις εποχές του χρόνου που το γειτονικό διεθνές θρησκευτικό κέντρο του Ιδαίου Άντρου δεν ήταν προσιτό, λόγω καιρικών συνθηκών. Το πλήθος των αντικειμένων, χάλκινα θρησκευτικά αντικείμενα, όπως διπλοί πελέκεις, θυμιατήρια και άλλα αντικείμενα, δηλώνουν την θρησκευτική χρήση του χώρου αυτού.
Αφιερώματα όπως σφραγίδες (οι φετινές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές με παράσταση «ιερού κόμβου» και σχηματοποιημένου βουκράνιου με ηλιακό δίσκο) τα χάλκινα ειδώλια λατρευτών, χάντρες περιδεραίου, αλλά και άλλα είδη, όπως πήλινα θυμιατήρια, καρποδόχοι και πλήθος ειδικών αγγείων επιβεβαιώνουν την χρήση αυτή.
Οι Μινωίτες που εκμεταλλεύτηκαν τον πλούτο του Ψηλορείτη, είχαν οργανώσει στη Ζώμινθο εργαστήρια παραγωγής κεραμικών έργων, όπως δείχνει το κεραμικό εργαστήριο και ο κλίβανος, τα εργαστήρια επεξεργασίας ορείας κρυστάλλου, υλικού που υπάρχει στην περιοχή και ο μεταλλουργικός κλίβανος, που αποκαλύφθηκε κατά την φετινή ανασκαφική περίοδο. Δεν είναι τυχαίο το πλήθος των χαλκών που βρέθηκαν και φέτος.
Βρέθηκαν, επίσης, αντικείμενα μυκηναϊκών χρόνων, σποραδικά στον χώρο, που δείχνουν τη σχέση με τον μυκηναϊκό οικισμό που αποκαλύφθηκε από τον Γιάννη Σακελαράκη, 100 μέτρα ανατολικότερα, ενώ η χρήση του στους ιστορικούς χρόνους διαπιστώνεται από αρχιτεκτονικά λείψανα (ρωμαϊκά) και κινητά ευρήματα που δηλώνουν τη διαχρονικότητα του χώρου, ακριβώς όπως και του γειτονικού Ιδαίου Άνδρου.
Επειδή δεν υπάρχουν φύλακες, τα ευρήματα της ανασκαφής πηγαίνουν στο Μουσείο Ρεθύμνου. Όμως σε γειτονικό χωριό, στα Ανώγεια, λειτουργεί με τη συνδρομή του Δήμου Ανωγείων ένα πρωτοποριακό ψηφιακό μουσείο που στήθηκε από την Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη και περιλαμβάνει όλη την ιστορία των ανασκαφών της Ζωμίνθου και του Ιδαίου Αντρου. Ειδικότερα, εντός του χώρου έχουν εγκατασταθεί τρείς LCD οθόνες που προβάλουν ντοκιμαντέρ με υλικό οπό τις ανασκαφές του Ιδαίου Άντρου και της Ζωμίνθου, δύο εκθετήρια ολογραμμάτων που αναπαράγουν ψηφιακά αντίγραφα ανασκαφικών ευρημάτων, ένα διαδραστικό τραπέζι που περιέχει ψηφιακές εφαρμογές και εκπαιδευτικά παιχνίδια και μία διαδραστική προβολή αφιερωμένη στα ευρήματα των ανασκαφών. Ιδιαίτερα δε, εντυπωσιακή είναι η κεντρική τρισδιάστατη (3D) προβολή κινηματογραφικών προδιαγραφών, η οποία προβάλει στερεοσκοπικό ντοκιμαντέρ, το οποίο ακολουθεί τη διαδρομή από τα Ανώγεια μέχρι το Ιδαίο Άντρο.
Ο Δήμος Ανωγείων εκτιμά ότι αυτό είναι ένα ισχυρό αναπτυξιακό έργο για την περιοχή, του οποίου τα οφέλη στη κοινωνία θα είναι πολλαπλά. Αυτό συμβαίνει λόγω της άριστης απεικόνισης της περιοχής και ιδιαίτερα με την τόσο σύγχρονη τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε, η οποία καταφέρνει να μεταφέρει τον επισκέπτη με εκπληκτικό τρόπο στη μινωική αρχαιότητα και στο ρόλο που διαδραμάτισε ο Ψηλορείτης και το Ιδαίο Άντρο, στη δημιουργία αυτού του σπουδαίου πολιτισμού.
Παρακάτω είναι διάφορα ευρήματα από τις ανασκαφές του 2013 και 2016.
Πηγές: Το ΒΗΜΑ(www.tovima.gr), Υ.Π.Π.Π.Ο(http://www.yppo.gr), http://www.iefimerida.gr
Η νέα Ατλαντίδα του Αιγαίου
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 286
Όλες οι παραδόσεις που υπάρχουν στα νησιά του Αιγαίου (είναι καταγραμμένες σε άλλες ιστοσελίδες μου) προδίδουν την ύπαρξη κάποιας ιστορικής αλήθειας. Αποτελούν ενδείξεις που ενισχύουν την άποψη ότι και από την Κρήτη, όπως και από τα νησιά του Αιγαίου πέρασαν κάποιοι λαοί,που φτάνουν από καταγωγή μέχρι τη γενιά των Ατλάντων. Οι λαοί αυτοί ονομάστηκαν «λαοί της θάλασσας», «φυλές του χαλκού», «Γιοι του Ποσειδώνα», «Τελχίνες», «Κάβειροι», «Πελασγοί», «Λέλεγες». Μέχρι και για τους Λέλεγες, που ο γενάρχης τους, Λέλεγας, ήταν κι αυτός γιος του Ποσειδώνα και της Λιβύης, υπάρχουν στοιχεία πως οι λαοί αυτοί κατάγονται από το ίδιο γενεαλογικό δέντρο των Ατλάντων. Οι Λέλεγες μάλιστα διεκδικούσαν από τους Πελασγούς την Ποσειδώνειο-Ατλαντογενή καταγωγή τους... Οι ερευνητές και ειδικοί μελετητές έχουν ακόμα τεράστιο έργο μπροστά τους, για να καταλήξουν άσφαλτα σε θετικά συμπεράσματα ακλόνητα. Είναι γεγονός πως σε κάθε περίοδο πολιτιστικής ακμής αναβιώνουν πιο έντονα οι παλιές δοξασίες. Ο μύθος γίνεται θρύλος. Η παράδοση ζωντανεύει. Τα αρχαιότερα αντικείμενα της τέχνης και ο παλιός λόγος, ξαναμελετιούνται κι αναθεωρούντα. Γίνονται ανασκαφές για νέα ευρήματα. Η ιστορία πυκνώνει με νέα στοιχεία και προωθείται πιο βαθιά στο παρελθόν... Οι παραδόσεις για κάποιο Αιγαιακό πολιτισμό και το πέρασμα των λαών και φυλών που αναφέραμε, από το νησιώτικο χώρο του Αιγαίου και ιδιαίτερα από την Κρήτη, Θήρα, Δήλο, Ρόδο, Λήμνο μέχρι τη Σαμοθράκη, ανάγονται σε πολύ παλιότερα χρόνια και χιλιετηρίδες. Αυτό προκύπτει από πολλές ενδείξεις και μερικές αποδείξεις, που αντλούμε από τα βιβλία του Όμηρου, του Ησίοδου μέχρι του Πλάτωνα και του Πλούταρχου και όλους τους γνωστούς 'Ελληνες και Λατίνους συγγραφείς, αλλά και από τα Αιγυπτιακά γραπτά και τις πηγές άλλων χωρών. Με το επιχείρημα αυτό και την απομυθοποίηση, των προϊστορικών παραδόσεων, ισχυρίζομαι, πως ο χώρος αυτός του Αιγαίου κατακτήθηκε κάποτε από τους Άτλαντες. Όσο άκμαζε η Ατλαντίδα, οι Άτλαντες ήταν επικυρίαρχοι στις γηγενείς φυλές. Όταν η Ατλαντίδα καταποντίστηκε, οι λίγοι Άτλαντες καταχτητές ή άποικοι των νησιών αυτών αφομοιώθηκαν από το γηγενές στοιχείο. Η ιστορία των Ατλάντων και οι παραδόσεις τους μυθοποιήθηκαν στο χώρο αυτό, συνδέθηκαν άρρηχτα με παραδόσεις των ντόπιων και αρκετοί ήρωες των Ατλάντων θεοποιήθηκαν. Κάποιοι μακρινοί απόγονοι των Ατλάντων θέλησαν αργότερα να ξαναζωντανέψουν στα νησιά του Αιγαίου, τον πολιτισμό της χαμένης Ατλαντίδας, με τη σκέψη ίσως, να εγκαθιδρύσουν την Νέα Ατλαντίδα του Αιγαίου ή την νέα Αιγηίδα, την οποία αρκετοί ταυτίζουν με την Ατλαντίδα. |
Θρύλοι στα νησιά του Αιγαίου
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 446
Η ΔΗΛOΣ από τα πανάρχαια χρόνια θεωρούνταν ιερό νησί. Απ' αυτό πέρασαν κι άφησαν ίχνη οι σπουδαιότεροι ήρωες της γενιάς των Ατλάντων που αργότερα θεοποιήθηκαν. Πέρασαν οι ηλιολάτρεις «λαοί της θάλασσας» που ήρθαν από τη δύση, οι «φυλές του χαλκού», οι Πελασγοί, Λέλεγες κλπ. Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός, γεωγράφος, «πατέρας της ιστορίας», Ηρόδοτος σημειώνει ότι οι πρώτοι κάτοικοι των Κυκλάδων ήταν οι «Πελασγοί», που αργότερα όμως ονομάσθηκαν Ίωνες». Από τους πρώτους ξένους που ήρθαν στη Δήλο ήταν η Αστερία, κόρη του Τιτάνα Κοίου και της Τιτανίδας Φοίβης. Γι' αυτό η Δήλος στ' αρχαιότατα χρόνια ονομαζόταν Αστερία. (Το ίδιο όνομα έφεραν κατά περιόδους και η Κρήτη και η Ρόδος). Δεν αποκλείεται ο Κοίος να ήταν αρχηγός των Ατλάντων που κατακτούσαν τα νησιά κι έδινε σ' αυτά το όνομα της θυγατέρας του Αστερίας. Αργότερα ήρθε στη Δήλο και η Λητώ η Κοιογενής, αδελφή της Αστερίας, από τον πατέρα της τον Τιτάνα Κοίο, Ατλαντικής γενιάς. Την έφερε ο Ποσειδώνας για να γεννήσει κρυφά από την Ήρα, τα παιδιά του αδελφού του Δία. Γι' αυτό σταθεροποίησε το νησί που ταλαντευόταν από σεισμούς και το σκέπασε με σκοτεινό υδάτινο θόλο. Εκεί γεννήθηκε ο Απόλλωνας και η Άρτεμη. Στη γέννησή τους παραβρέθηκαν η Διώνη, η Ρέα, η Ιχναία, η θέμιδα και η Αμφιτρίτη, που αποτελούσαν την ακολουθία της, όπως την όρισε ο Ποσειδώνας κι ήταν όλες τής γενιάς των Τιτάνων και Ατλάντων. Η Ίριδα, Ατλαντίδα επίσης, έφερε, πετώντας, την Ειλείθυια να ξεγεννήσει τη Λητώ... O Ποσειδώνας λατρευόταν ιδιαίτερα στη Δήλο και για τους παραπάνω λόγους αλλά και σαν προστάτης των ξένων. (Μήπως των Ατλάντων αποικιστών;). Λατρευόταν επίσης ο Ερμής και η μητέρα του η Μαία, θυγατέρα του Άτλαντα. Μία παράδοση αναφέρει πως ο γίγαντας Ωρίων (ήρωας της Ατλαντίδας κι αυτός), ερωτεύτηκε την Τιτανίδα Ηώ, την άρπαξε και την έφερε στη Δήλο, όπου την επιβουλεύτηκε (Βιβλιοθήκη Απολλόδωρου, βιβλίο Ι, 27, σελ.21)... Στη Δήλο βρέθηκαν και λείψανα οικισμού της νεολιθικής περιόδου (στο λόφο «Κύνθος», που διατηρεί μέχρι σήμερα το προ-ελληνικό όνομά του), καθώς και αντικείμενα της Μινωικής και Μυκηναϊκής εποχής. Στη μέση της πλατείας υπήρχε ναός δωρικού ρυθμού, με επιγραφή στο επιστύλιό του «Τω Ερμή και τη Μαία». Υπήρχε επίσης μνημείο των Νυμφών (Νηρηίδων). Δεξιά της κυκλικής ιερής λίμνης βρισκόταν το ίδρυμα του «Κοινού των Ποσειδωνιαστών» και η Στοά του Ποσειδώνα με επιγραφή «Προς τω Ποσείδιω». Εκεί κοντά υπήρχαν κατοικίες πλουσίων, που είναι γνωστές με τα ονόματα: «η Οικία του Ερμή», «η Οικία των Τριτώνων και Κωμωδών», «η Οικία της Τρίαινας», «η Οικία των Δελφίνων» κλπ. Στα σπίτια αυτά σώζονται μέχρι σήμερα, σε δάπεδα με μωσαϊκά, πολύχρωμες παραστάσεις, τρίαινες, δελφίνια, τρίτωνες κλπ... Η Δήλος, λένε, κατακτήθηκε από άγνωστης εθνικότητας ανθρώπους, που έφτασαν εκεί μάλλον από τη δύση (βλ. λήμμα Δήλος στην εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, τόμος 10, σελ.640). Oι παραπάνω ενδείξεις όμως, συμπληρώνω, θυμίζουν ήρωες και εμβλήματα της χαμένης Ατλαντίδας... Στη ΡΟΔΟ από τις παλιότερες θεότητες που λατρεύτηκαν ήταν η Ηλέκτρα, θυγατέρα του Ωκεανού και της Τηθύος, που πολλές φορές ταυτίζεται με την ομώνυμη θυγατέρα του Άτλαντα και της Πλειώνης, την πλειάδα Ηλέκτρα. Αλλά η πλειάδα Ηλέκτρα, ήταν μεταγενέστερη ηρωίδα της αυτής γενιάς. Τη λατρεία της Ηλέκτρας (της κόρης του Ωκεανού) ίσως μετέφεραν οι Τελχίνες, που ήταν γιοι της Καφίρας (ή Καφείρας), κόρης του Ωκεανού. Αυτοί ήρθαν από τη δύση, εγκαταστάθηκαν πρώτα στην Κρήτη κι ύστερα στη Ρόδο. Ήταν σπουδαίοι τεχνίτες μεταλλουργοί. Οι Τελχίνες συνεργάζονταν με τους Κύκλωπες και κατασκεύασαν την Τρίαινα του Ποσειδώνα, που έγινε έμβλημα των Ατλάντων. Μια εκδοχή λεει, πως οι Τελχίνες και η μητέρα τους η Καφείρα ανάθρεψαν τον Ποσειδώνα. Άλλη παράδοση λεει, πως ο Ποσειδώνας έφερε τους Τελχίνες, με την αδελφή τους Αλία και την Αμφιτρίτη, από την Κρήτη στη Ρόδο. O Ποσειδώνας επιβουλεύτηκε την Αλία, που γέννησε τη νύμφη Ρόδο (ή Ρόδη), από την οποία πήρε το όνομα το νησί (είχε και τα ονόματα Οφιούσα, Τελχινίς, Αστερία, Πελαγία κ.ά.). Άλλη παράδοση λεει, πως η νύμφη Ρόδος (ή Ρόδη) ήταν κόρη της Αμφιτρίτης. Υπήρχε μάλιστα και ναός της Αμφιτρίτης (Βρέθηκε στο λόφο Άγιου Στέφανου). Η νύμφη Ρόδη γλίτωσε από τον κατακλυσμό, γιατί έφυγε με τους Τελχίνες που τον πρόβλεψαν. Αργότερα η νύμφη Ρόδος επέστρεψε στο νησί και παντρεύτηκε το νέο αρχηγέτη, τον θεό του ήλιου «Helios», που ήρθε επίσης από τη δύση με τους Hλιάδες. «Αυτοί ήταν ηλιολάτρεις,» λεει ο Ησίοδος, «όπως και οι προηγούμενοι αποικιστές της Ρόδου». Οι Ίγνητες (ή Γνήτες) Ρόδιοι - δηλαδή οι γνήσιοι προϊστορικοί Ρόδιοι ιθαγενείς - απόδιδαν την καταγωγή τους στους Τελχίνες. Κατά την ελληνική μυθολογία οι Γνήτες ήταν έξη αδελφοί γιοι του θεού Ποσειδώνα και της αδελφής των Τελχίνων Αλίας ή Καφείρας ή Λευκοθέας και κατοικούσαν στην Ανατολική πλευρά του νησιού O Τριόπας η Τρίωψ ήταν ο μεταγενέστερος αποικιστής της Ρόδου, ήταν κι αυτός γιος του Ποσειδώνα και της Κανάκης, θυγατέρας του Αίολου, απόγονου της αυτής με τους παραπάνω γενιάς των Ατλάντων. Η ΣΥΜΗ της Δωδεκανήσου είχε συνδεθεί, σύμφωνα με τις παραδόσεις, με τους «θεούς» και τους αρχηγέτες της δύσης από τα χρόνια του Κρόνου. Κάποιοι περιπλανώμενοι ερευνητές, από το νησί των Μακάρων του Κρόνου, έφτασαν στο νησί αυτό κι είχαν μαζί τους και τη νύμφη Σύμη, που έμενε εκεί κι έδωσε τ' όνομά της στο νησί. O Ποσειδώνας που πέρασε λίγο αργότερα, την έκανε δική του και γεννήθηκε ο Χθόνιος. Αργότερα έφτασε και ο Προμηθέας, αδελφός του Άτλαντα και δίδαξε πολλές τέχνες και τη μακροβιότητα. Εκεί λέγεται έπλασε άνθρωπο από πηλό... Στη ΣΥΜΗ έφτασε από την Κρόνου Πολιτεία και ο Γλαύκος, γιος του Ερμή και δίδαξε τη ναυπηγική τέχνη. Λέγεται πως αυτός σχεδίασε και την «Αργώ», το πλοίο στο οποίο επιβιβάστηκαν οι Αργοναύτες για την εκστρατεία τους στην Κολχίδα. O Γλαύκος νυμφεύτηκε τη Σύμη, θυγατέρα του Ιαλυσού, εγγονή της παλιάς Σύμης. Στο νησί υπήρχε κάποτε και ιερό του Ποσειδώνα. «Η Σύμη είχε σχέσεις με τη Δήλο και τακτική επικοινωνία από παλιά,» γράφει ο Πλίνιος. Στην νήσο ΚΩ , την πατρίδα του Ιπποκράτη, είχαν φτάσει κάποτε, κυνηγημένοι από τους θεούς του Όλυμπου, όσοι γλίτωσαν από τους Γίγαντες και Τιτάνες, μαζί με απόγονους της γενιάς τους. Αυτοί φαίνεται ονόμασαν το νησί Μερόπη, όπως λεγόταν στα πολύ παλιά χρόνια, που ήταν το όνομα μιας θυγατέρας του Άτλαντα. (Ενώ η πόλη λεγόταν Μεροπίς). Αργότερα την ονόμασαν Νυμφαία (από τις Νύμφες της αυτής γενιάς), κι ύστερα Καρφίς, Κουρίς και τέλος Κώα - Κως. Μετά τους Γίγαντες εγκαταστάθηκαν στην Κω οι Πελασγοί, Λέλεγες, Κάρες κλπ. Την Κω αποίκησε επίσης, ο Νέανδρος, γιος του Μακαρέα (βλ.«Ιστορία των Νήσων» Γ.Κούκα, σ.88 και «Κάμειρος» τεύχος 23, σελ.9). Οι Δωριείς εισέβαλαν στο νησί τον 11ο αιώνα π.Χ., εγκαθιστώντας μια δωρική αποικία μαζί με ένα μεγάλο αριθμό αποικιών από την Επίδαυρο, που λάτρευαν σαν θεό τον θεραπευτή Ασκληπιό. Η λατρεία του Ασκληπιού έκανε το νέο σπίτι τους διάσημο για τα σανατόρια. ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ (Μουσείο Λούβρου) (https://commons.wikimedia.org/w/ index.php?curid=1998952) Η Σαμοθράκη φιλοξένησε κατά καιρούς δοξασμένα πρόσωπα. Όταν οι Αργοναύτες έφτασαν στο νησί αυτό, αποκαλούνταν τότε «το νησί της Ατλαντίδας Ηλέκτρας» (Απολλώνιος Ρόδιος, σ.45). Η Ηλέκτρα ήταν μία από τις θυγατέρες του Άτλαντα και της Πλειώνης. Οι Άτλαντες αποικιστές την εγκατέστησαν εκεί, φαίνεται, σαν τοποτηρητή τους. Η Ηλέκτρα γέννησε εκεί, με το Δία, λεει η παράδοση, το Δάρδανο, που κατέκτησε αργότερα τα Δαρδανέλια κλπ, τον Ιασίωνα, την Αρμονία και τον Ημαθίωνα, που έγινε βασιλιάς της Σαμοθράκης. Αυτόν τον ακολουθούσαν, λεει η παράδοση, στρατιώτες όμοιοι με γίγαντες. Στη Σαμοθράκη εγκαταστάθηκαν αργότερα οι Κάβειροι κι ακολούθησαν οι συγγενείς τους Πελασγοί. Οι κάτοικοι της τιμούσαν και λάτρευαν από πολύ παλιά τη Μεγάλη Θεά (τη Γαία ή μία από τις Τιτανίδες). Στο νησί σώζονται ακόμα Κυκλώπεια τείχη. Εξακολουθούν να υπάρχουν και σημαντικά υπολείματα του ιερού «Ναού των Μεγάλων Θεών», όπου τελούνταν μυστηριώδεις τελετές (Καβείρια Μυστήρια), που ήταν ανοιχτά τόσο στους σκλάβους όσο και στους ελεύθερους ανθρώπους. Στην είσοδο του Ναού, που τώρα έχει εκτενώς ανασκαφεί, υπήρχαν κάποτε και δυο φαλλικά αγάλματα όμοια με τον Ερμή (φαλλικές Ερμές) (βλ. «Η μυθολογία των Ελλήνων», Κάρολου Κερυνύι, σελ.99). Το περίφημο μαρμάρινο άγαλμα, η Νίκη της Σαμοθράκης (που βρίσκεται στο Μουσείο Λούβρου του Παρισιού), με τα φτερά και το κηρύκειο του Ερμή, ή της Ίριδας, επίσης Ατλαντικής γενιάς, συμβόλιζε το δεσμό των προγόνων με τους απόγονους. Η Νίκη, κατά τον Ησίοδο, ήταν η θυγατέρα του Τιτάνα Πάλλαντα...
Στη ΣΚΥΡΟ, οι παραδόσεις για τις Νηρηίδες και τις Νύμφες σώζονται μέχρι σήμερα. Κοντά στο λιμάνι Αχίλλειο υπάρχει ένα γραφικό λιμανάκι που οι ντόπιοι το λένε «Νυφί». Κάποτε το έλεγαν όρμο «Νηρέα και Νύμφης» (νύφη-νυφί). Εκεί εγκατέστησε κάποτε ο Νηρέας τις θυγατέρες του Νηρηίδες. Ανάμεσα σ' αυτές, λεει η παράδοση, κρύφτηκε ο ήρωας Αχιλλέας, ντυμένος σα νύμφη, αλλά τον ανακάλυψε ο Οδυσσέας, από τα τριχωτό χέρια του και τον πήρε στην εκστρατεία κατά της Τροίας. Άλλη παράδοση λέει οτι στη Σκύρο πέθανε ο Θησέας, ο βασιλιάς των Αθηνών, όταν ρίχθηκε σε γκρεμό από τον τοπικού βασιλιά Λυκομήδη. Πίσω μεριά από το «Νυφί» είναι ο όρμος Ειρένα (άλλοτε όρμος Σειρήνων-Σειρένα). Πάνω απ' αυτόν, στο βουνό που εισχωρεί στη θάλασσα, υπήρχε ναός του Ποσειδώνα. Βρέθηκαν ερείπιά του και κυκλώπεια τείχη. Έχουν βρεθεί λείψανα σε διάφορες περιοχές του νησιού που μαρτυρούν ότι η Σκύρος κατοικήθηκε από τη νεολιθική περίοδο ( 5500 – 2800 π.Χ. ). Άκμασε κατά την πρώιμη εποχή του χαλκού ( 2800 – 1900 π.Χ. ) και φτάνει στο απόγειο της ακμής της κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο (1650 – 1100 π.Χ.). Η πρώτη ονομασία του νησιού, στην προϊστορική εποχή, ήταν «Πελασγία», που προήλθε από τους πρώτους κατοίκους της, τους Πελασγούς. Αυτοί έκτισαν και τα πρώτα οχειρωματικά τείχη. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο νησί η φυλή των Δολόπων και ονομάσθηκε «Δολοπία». Στη ΛΗΜΝΟ, όπως μαρτυρεί ο Θουκυδίδης, βρέθηκαν στην εποχή του υπολείμματα προελλήνων και προελληνικές επιγραφές. Ένας θρύλος λεει πως την κατέλαβαν κάποτε οι Αμαζόνες, που είχαν βασίλισσα τη Μύρινα. Αυτή συμμάχησε με τους Άτλαντες εναντίον των Γοργόνων... Άλλη παράδοση αναφέρει ότι στη Λήμνο κατοικούσε κάποτε και ο Ήφαιστος. Τα «Ηφαίστεια» που γιόρταζαν οι Λήμνιοι ήταν παλιά γιορτή και περίεργη. Πριν εννιά μέρες έσβηναν όλες οι φωτιές στο νησί κι έφερναν φωτιά με πλοίο από τη Δήλο. (βλ. «Ελληνική μυθολογία», σ.347, Jan Rispen). Η ΛΕΣΒΟΣ, πριν λεγόταν Αιθιόπη, Μακαρία, Πελασγία. Εκεί λατρευόταν ο «Ελύμνιος» Ποσειδώνας. Στο μυχό του κόλπου Καλλονής υπήρχε αρχαιότατη πόλη που την έλεγαν Πύρρα. Την έχτισαν οι Πελασγοί, ή οι Αιολείς, σε ανάμνηση της Πύρρας, συζύγου του Δευκαλίωνα, ο οποίος ήταν ανεψιός του Άτλαντα και πατέρας του Έλληνα. Στην Πύρρα έζησε εξόριστος αργότερα ο ποιητής Αλκαίος... Στη ΜΗΛΟ λατρευόταν ο Ποσειδώνας από τα πανάρχαια χρόνια. Του είχαν κατασκευάσει μαρμάρινο άγαλμα ύψος 2,17 μέτρα. (Βρίσκεται στο Moυσείο πρώην Ανατολικού Βερολίνου Νo235). Είναι μεγαλόπρεπος σαν ισχυρός αρχηγέτης... Στη ΝΑΞΟ υπήρχε παράδοση πως ο Τιτάνας Κηδαλίωνας, ο περίφημος τεχνίτης μεταλλουργός, ήταν Ναξιώτης. Ο Κυδαλίωνας είχε σχέσεις με τους Γίγαντες και τους Κύκλωπες κι αυτός δίδαξε την τέχνη του στον Ήφαιστο. Ο Κυδαλίωνας ήταν ο οδηγός του Ωρίωνα όταν αυτός τυφλώθηκε... Η ΝΙΣΥΡΟΣ, κατά ένα θρύλο, σχηματίστηκε από ένα τεράστιο βρόχο που εκσφενδόνισε ο Ποσειδώνας εναντίον του Γίγαντα Πολύβωτου. Προσπαθούσε ο Ποσειδώνας να τον ακοντίσει με την τρίαινά του. Επειδή δεν τον έφτανε, απόσπασε ένα πελώριο βρόχο από την Κω. Τον πέταξε καταπάνω του, κι έγινε νησί! (ίσως είναι μνήμη παμπάλαια της διαμόρφωσης του Αιγαίου). Στη ΜΥΚΟΝΟ, έλεγε μια παράδοση, είχαν ταφεί οι γίγαντες που σκότωσε ο Ηρακλής. Ο Ποσειδώνας λατρευόταν και στη Μύκονο (βλ. βιβλίο «ΜΥΚΟΝΟΣ-ΔΗΛΟΣ» Πέτρου Θέμελη, επιμελητή αρχαιοτήτων). Στη ΧIO πρώτος οικιστής θεωρείται ο Χίος, γιος του Ποσειδώνα ή του Ωκεανού. Υπάρχει από παλιά ακρωτήρι «Ποσείδιο». Αργότερα πήγαν Πελασγοί... ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ Η μυθολογική φιγούρα «Αστυπάλεα» ήταν αδελφή της «Ευρώπης» και μία από τις ερωμένες του θεού Ποσειδώνα, ο οποίος της χάρισε το ομώνυμο νησί. Μαζί του η Αστυπάλεα γέννησε τον Αργοναύτη «Αγκαίο», ιδρυτή και βασιλιά της Σάμου και τον «Ευρύπυλο», βασιλιά της Κω. Στην Ελληνική μυθολογία η Αστυπάλεα αναπαριστάνεται σαν μια γυναίκα η οποία απήχθη από το Ποσειδώνα ο οποίος έχει τη μορφή μιας λεοπάρδαλης με ουρά ψαριού. Στη ΣΑΜΟ υπήρχε και ιερό του Ποσειδώνα κι ένα ακρωτήρι της ονομάζεται μέχρι σήμερα Ποσείδιο, καθώς κι ένα χωριό με το όνομα «Ποσειδώνιον». Πρώτοι κάτοικοι της αναφέρονται ότι ήταν οι Πελασγοί, Λέλεγες, Κάρες κ.λπ. Οικιστής και κτίστης του νησιού θεωρείται ο Αγκαίος, που είχε πάρει μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία και βασίλευε επάνω στη φυλή των Λελέγων (που ήταν εγκαταστημένοι κάτοικοι της Σάμου). Ο Αγκαίος γεννήθηκε από την Αστυπάλεα και τον Ποσειδώνα κοντά στα νερά του Ίμβρασου ποταμού. Με τη γυναίκα του τη «Σαμία», την κόρη του ποτάμιου θεού «Μαίανδρου», απέκτησε πέντε παιδιά. Ο ένας από τους γιους του Αγκαίου και της Σαμίας, λεγόταν «Σάμος» από τον οποίο πήρε το όνομά του το νησί. Η προϊστορική παρουσία του νησιού, σύμφωνα με τα τρέχοντα αρχαιολογικά δεδομένα, ξεκινά με την ίδρυση του πρώτου προϊστορικού οικισμού της πάνω στο βραχώδη λόφο του Κάστρου στο Τηγάνι -σημερινό Πυθαγόρειο- κατά την Ύστερη Νεολιθική Εποχή (περίπου 4500 π.Χ.). Το τέλος του οικισμού αυτού συμπίπτει με την αυγή της εποχής του Χαλκού και φαίνεται ότι παρέδωσε λίγο αργότερα τη σκυτάλη στον Πρωτοχαλκό Οικισμό του Ηραίου που ιδρύθηκε κοντά στον Ιμβρασο ποταμό και σε απόσταση 7 χλμ. δυτικά από τον νεολιθικό οικισμό. Οι δυο αυτοί οικισμοί τεκμηριώνουν κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο, με τα πλούσια ανασκαφικά τους ευρήματα, τη μακρά και σημαντική προϊστορική διαδρομή της Σάμου. Ο πρωτοχαλκός οικισμός του Ηραίου εντοπίστηκε για πρώτη φορά ανασκαφικά και σχεδόν συμπτωματικά στα βαθύτερα στρώματα και κάτω από την θεμελίωση του γιγαντιαίου Ναού της Ήρας, το 1925, από τις ανασκαφικές εργασίες που τότε πραγματοποιούνταν από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο με κύρια επιδίωξη να φέρουν στο φως τα οικοδομικά λείψανα του μνημειώδους Ναού της Ήρας (που καταγράφηκε από τον Ηρόδοτο: Ιστορίες, βιβλίο 3, 60) . Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στο Ηραίο της Σάμου βρισκόταν ο μεγαλύτερος ναός στην Ελλάδα. Ήταν δίπτερος ιωνικού ρυθμού, με 155 γιγάντιες κολώνες (σήμερα σώζεται η μία) και κτίσθηκε στη διάρκεια της βασιλείας του Πολυκράτη (535-522 π.Χ.). Κάτω από τους βωμούς της αρχαϊκής εποχής εντοπίστηκαν και βωμοί που ανάγονται στο 1700 π.Χ. περίπου που οριοθετεί τις απαρχές λατρείας κάποιας προϊστορικής θεάς της φύσης και της γονιμότητας, στη περιοχή του οικισμού, την οποία αργότερα ταύτισαν με την Ήρα. Με την μεταγενέστερη εισαγωγή της λατρείας της σαμιακής θεάς Ήρας από τους Ίωνες, η παράδοση άλλαξε και άρχισε να λέγεται ότι και η Ήρα γεννήθηκε στην όχθη του Ίμβρασου ποταμού κάτω από μια λυγαριά (βλ. περιηγητή Ρωμαϊκών χρόνων Παυσανία). Οι γερμανικές ανασκαφές από το 1911, που συνεχίζονται μέχρι σήμερα, έφεραν στο φως μεγαλοπρεπή οικοδομήματα και αναθήματα, αποκαλύπτοντας την ιστορία του ιερού χώρου της Ήρας, από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου έως τη Ρωμαϊκή Περίοδο (1050 π.Χ. – 400 μ.Χ.). Το ιερό της Ήρας ήκμασε ιδιαίτερα κατά τον 6ο αι. π.Χ., στα χρόνια διοίκησης του τυράννου Πολυκράτη. Από βαθύτερες τομές που εγιναν κατά τις ανασκαφικές εργασίες σε διάφορα σημεία, κάτω από τα θεμέλια του ιερού χώρου της Ηρας αλλά και βόρεια αυτού, βρέθηκαν προϊστορικές αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις (κατοικίες, εργαστήρια κεραμικής, μεταλλουργίας και υφαντικής, βωμοί, μνημεία), οχειρωματικά τείχη (γύρω στο 2200 π.Χ.) και διαπιστώθηκαν έξι προϊστορικές δομικές φάσεις κατοίκησης ήδη από την Πρωτοελλαδική περίοδο, στη τρίτη χιλιετία π.Χ., ως και τα τελευταία Υστεροελλαδικά χρόνια (περίπου το 1100 π.Χ.). Η ίδρυση του πυρήνα του οικισμού της πρώιμης εποχής του Χαλκού στο Ηραίο σύμφωνα με τα νεότερα ευρήματα των ανασκαφών που γίνονται από το 2009 βόρεια της Ιεράς Οδού χρονολογείται πριν από το 2700 π.Χ (Βλ. αρχαιολόγο Ουρανία Κουκά του Πανεπιστημίου Κύπρου και Wolf Dietrich Niemeier διευθυντή του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών). Προς το τέλος της μέσης εποχής του χαλκού (περίπου το 1600 π.Χ.) εποχής της Μινωικής θαλασσοκρατίας, όλα τα νησιά του Αιγαίου, και η Σάμος, δέχτηκαν την έντονη επιρροή της Κρήτης. Στη μεταγενέστερη χρονική περίοδο 1425-1100 εμφανίζονται οι Μυκηναίοι και εγκαθιστούν στη περιοχή οικισμό Μυκηναϊκής τέχνης. Ένας μυκηναϊκός τύμβος ανασκάφθηκε κοντά στο βόρειο τμήμα του Μεγάλου Ναού κτερισμένος με κεραμικά Μυκηναϊκής τεχνοτροπίας. Το τέλος και η εγκατάλειψη του προϊστορικού οικισμού συμπίπτει με την εποίκιση της Σάμου από τους Ίωνες (γύρω στο 1050 π.Χ.) από τους οποίους ξεκίνησε η Ιστορική περίοδος του νησιού (εποχή του σιδήρου) Στην ΚΑΡΠΑθΟ, στην αρχαιότητα υπήρχε πόλη Ποσείδιο. Σώζονται ερείπια της. Στην ΤΕΝΕΔΟ, ο πρώτος οικιστής και βασιλιάς της ήταν ο Τένης, εγγονός του Ποσειδώνα. Στη ΣΕΡΙΦΟ των Κυκλάδων μια σπηλιά ονομαζόταν «η Σπηλιά του Κύκλωπα». Λίγο ψηλότερα βρίσκονταν ο «Θρόνος ή Καναπές του Κύκλωπα», που αναφέρεται σήμερα και ως «Ψαρός Πύργος» και είναι ένα μεγάλο ορθογώνιο κατασκεύασμα αποτελούμενο από μακρόστενους πελεκημένους σχιστόλιθους, συνολικού μήκους 8,4 μέτρων και πλάτους 4,2 μέτρων. Μοιάζει πράγματι με γιγαντιαίο καναπέ (πολυθρόνα) από το σχήμα που έχουν οι πελεκημένοι ογκόλιθοι και ειναι άξιο απορίας πως αυτοί οι τεράστιοι κατεργασμένοι ογκόλιθοι έχουν σηκωθεί εκεί ψηλά. Ο "Καναπές του Κύκλωπα" βρίσκεται σε μια θέση με πανοραμική θέα στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού και στέκεται σαν φύλακας του όρμου "Μεγάλο Λειβάδι" στη λεγόμενη "χερσόνησο του Κύκλωπα". Όταν ο Περσέας μεγάλωσε, προστάτευσε το νησί από τις Γοργόνες. Εναντίον τους έκανε και εκστρατεία κι έπιασε και αποκεφάλισε τη βασίλισσα τους τη «Γοργώ-Μέδουσα». Όταν ο Περσέας επέστρεψε με το κεφάλι της τερατόμορφης Γοργώς στο σακί του, βρήκε τη μητέρα του, Δανάη, στο βωμό του ναού. Είχε καταφύγει στο βωμό για ν' αποφύγει το βασιλιά Πολυδεύκη, που ήθελε να την κάνει γυναίκα του με το ζόρι και την απειλούσε. Ο Περσέας θύμωσε κι αγριεμένος έβγαλε το τρομερό κεφάλι της Γοργώς, τό 'δειξε στον Πολυδεύκη και τους ανθρώπους του και τους πέτρωσε! Από τότε η Σέριφος είναι όλο πέτρα. Βρέθηκε και νόμισμα της Σερίφου του 6oυ αιώνα της παλιάς χρονοαρίθμησης με παράσταση του Περσέα και της Γοργώς. Μεταλλεία σιδήρου και χαλκού υπήρχαν στο νησί από την αρχαιότητα και οι μεταλλουργικές δραστηριότητες ανάγονται στους Πρωτοκυκλαδικούς χρόνους (3η π.Χ. χιλιετία). Η ΡΗΝΕΙΑ έχει ίχνη κατοίκησης από τη 5η χιλιετία π.Χ. Βρίσκεται σχεδόν δίπλα και Δυτικά της πολύ μικρότερης, σε έκταση, Δήλου. Η Ρήνεια έγινε γνωστή στην ιστορική εποχή, όταν το 530 π.Χ βρέθηκε υπό την κατοχή του τύρανου της Σάμου «Πολυκράτη», ο οποίος «...την αφιέρωσε στον Απόλλωνα της Δήλου δένοντάς τη με αλυσίδα στη φημισμένη Δήλο» (Θουκυδίδης). Παλιά, λεγόταν Ορτυγία. Λέγεται ότι στο νησί αυτό είχε κατοικήσει η Ορτυγία, αδελφή της Λητώς και του είχε δώσει το όνομά της. Ορτυγία έλεγαν και ένα νησί των Εσπερίδων (στον Ατλαντικό ωκεανό), όπου κυνηγούσε ο Ωρίωνας και τον τόξευσε η Άρτεμη. Μια άλλη παράδοση λεει πως η Ορτυγία σχηματίστηκε από την πτώση στη θάλασσα της Αστερίας, κόρης του Τιτάνα Kοίου, που κατοικούσε στο ομώνυμο νησί της, τη σημερινή Δήλο (που παλιότερα λεγόταν Αστερία). Μήπως μεταφέρθηκε στο Αιγαίο από τους Άτλαντες, η μνήμη για μια πτώση αστεριού, ή αστροόγκου, ή μετεωρόλιθου, στην Ατλαντίδα; Γιατί λέγεται πως συνετέλεσαν στον καταποντισμό της όχι μόνο τα ηφαίστεια, οι σεισμοί και οι καταρρακτώδεις βροχές, αλλά και η πτώση στο έδαφός της ενός αστεροειδή... Στην ΑΝΔΡΟ, στα αρχαία χρόνια, ένα βουνό, έναν οικισμό και μια κοιλάδα, τα έλεγαν Άρνη. Το όνομα είναι συνυφασμένο με θαλασσινή «θεότητα». Άρνη έλεγαν και την τροφό του Ποσειδώνα. Στην ΤΗΝΟ η αρχαιότερη λατρεία ανήκε στον Ποσειδώνα και της συζύγου του Αμφιτρίτης. Στη θέση Κιόνια βρέθηκε ιερό τους και άγαλμα των δύο «θεών» ύψος περίπου 8 μ. Έργο του Αθηναίου γλύπτη Τηλεσία. Μάλιστα οι δύο αυτοί ναοί κατά τους ιστορικούς χρόνους εξελίχθηκαν σε μεγάλο θρησκευτικό κέντρο όπου οι προσκυνητές της ιερής Δήλου σταματούσαν πρώτα εδώ για κάθαρση. Επίσης βρέθηκαν, ένα μαρμάρινο γλυπτό δελφίνι,ένα ανάγλυφο της θεάς Κυβέλης κλπ. Στο χωριό Στενή υπήρχε και «Άντρο του Αίολου». Στην ΚΕΑ υπάρχουν Κυκλώπεια τείχη και σχετικές παραδόσεις... Στη ΣΥΡΟ υπήρχε πόλη Ποσειδωνία, όπου λατρεύονταν ο Ποσειδώνας και η Αμφιτρίτη. Βρέθηκαν ερείπιά της κοντά σε ωραία ακτή, που και σήμερα ονομάζεται Ποσειδωνία. Στην ΚΑΛΥΜΝΟ βρέθηκε το Σπήλαιο των «Επτά Παρθένων» που θυμίζουν τις επτά Πλειάδες, θυγατέρες του Άτλαντα, που οργάνωσαν τις πρώτες νυχτερινές γιορτές με τους «Εφταπάρθενους χορούς» όπως τους έλεγαν. Στο Σπήλαιο βρέθηκαν διάφορα αναθήματα και αγγεία προϊστορικών χρόνων. Στην Τέλενδο ανακαλύφθηκαν βυθισμένα ερείπια και στο Εμπορειό κυκλώπεια τείχη πελασγικών ή αρχαιότερων εποχών. Αρχικά το όνομα του νησιού ήταν «Καλύδνα», ενώ από τον 4ο αι. π.Χ. και μετά μετονομάστηκε σε «Κάλυμνα». Κατά τη Βυζαντινή εποχή η ονομασία Κάλυμνα μεταβάλλεται σε Κάλυμνος. Όπως φανερώνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα η Κάλυμνος κατοικείται ήδη από τη Νεολιθική εποχή. Αρχαίες πηγές (Στράβων, Διόδωρος Σικελιώτης) αλλά και διάφορα ευρήματα, μαρτυρούν ότι οι αρχαιότεροι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Κάρες. Τους διαδέχτηκαν οι Φοίνικες ενώ αργότερα, την κατοίκησαν Αιολείς από τη Θεσσαλία, για να τους διαδεχθούν αποικιστές Δωριείς από τη Νότια Ελλάδα (1150 – 800 π.Χ.). Αρχηγός των Δωριέων ήταν ο Θεσσαλός, γιός του Ηρακλή και της Χαλκιόπης. Ιστορική ανάλυση-ΣχόλιαΟι παραδόσεις για τις σχέσεις σχεδόν όλων των νησιών του Αιγαίου, με τις συγγενείς φυλές των Τιτάνων, Ατλάντων και Γιγάντων, των Γιων του Ποσειδώνα και των Πελασγών κλπ, δεν εξαντλούνται εδώ. Μην ξεχνάμε ότι τα ονόματα Κάλυμνος, Θάσος, Ίμβρος, Κάρπαθος, Κρήτη, Κως, Λέσβος, Νάξος, Σάμος, Σκύρος, Τένεδος, Χίος κλπ, είναι ονόματα προελληνικά (βλ.«ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ», Ν.Π.Ανδριώτη καθηγητή φιλοσοφικής σχολής, σ. 9-10). Ο Πελασγός, γενάρχης των Πελασγών κρατούσε κι αυτός από την ίδια γενιά των Ατλάντων και του Ποσειδώνα. Σύζυγός του ήταν η Ωκεανίδα Μελοίβια. Ο Ποσειδώνας θεωρούνταν μόνιμος κάτοικος της Ατλαντίδας, αλλά είχε και το επίθετο Πελάγιος, Πελαγαίος και Αιγαίος. Γιατί διαφέντευε και τη θάλασσα του Αιγαίου πελάγους. Στο Αιγαίο έμενε αρκετό καιρό, σ' ένα παράξενο νησί, με τη γυναίκα του Αμφιτρίτη και τις αδελφές της Νηρηίδες (βλ. «Ιλιάδα» Ομήρου θ.203, Στράβωνας Κ.405). Ένα διάστημα έμενε στο Αιγαίο και ο γερο - Νηρέας ο σοφός, Ατλαντικής γενιάς κι αυτός, που οδήγησε τον Ηρακλή στον Άτλαντα, να πάρει τα «χρυσά μήλα» των Εσπερίδων (βλ. «Αργοναυτικά» Απολλώνιου Ρόδιου)... Βέβαια, πολλές από τις παραδόσεις αυτές αναφέρονται σε μυθολογήματα. Αλλά είναι γνωστό πως οι μύθοι ενέχουν ιστορικό πυρήνα. Ο Σαλλούστιος στο έργο του «Περί θεών και κόσμου» (γ') γράφει: «Το δε διά μύθων τ' αληθές επικρύπτειν, τους μεν καταφρονείν ουκ εά, τους δε φιλοσοφείν αναγκάζει». (Το ότι οι μύθοι κρύβουν την αλήθεια, αυτό δεν αφήνει άλλους να τους περιφρονούν, ενώ άλλους τους προβληματίζει, τους αναγκάζει να φιλοσοφούν). Ο Πλούταρχος επίσης γράφει: «Μακάρι να ξεκαθαριζόταν το μυθικό και να 'βγαινε απ' αυτό με τη λογική μια ιστορική πραγματικότητα». |
Ένας θρύλος λεει, πως στα παράλιά της βρέθηκε ο Περσέας μαζί με τη μητέρα του, μέσα σε κιβωτίδιο. Ο βασιλέας του Αργους Ακρίσιος, είχε κλείσει σε ένα ξύλινο κιβώτιο τη κόρη του Δανάη και το νήπιο της Περσέα και το είχε ρίξει στη θάλασσα, για να τους εξαφανίσει, επειδή είχε πάρει χρησμό από το μαντείο ότι ο εγγονός του θα τον σκότωνε.
Οι Άτλαντες και η Κρήτη
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 499
Το όνομα Κρήτη, που επικράτησε, προέρχεται, κατά την παράδοση, από το όνομα μιας Νύμφης Εσπερίδας, που έφτασε στο νησί από τη δύση με τους Ταλαίους (Ταλαία όρη Κρήτης), ή τους Τελχίνες, ή τους Κουρήτες, που ήρθαν με τη Ρέα, για να γεννήσει το Δία, μακριά από την Κρόνου Πολιτεία των Τιτάνων (την Ατλαντίδα). Η νύμφη Κρήτη έμεινε στο νησί και οι ξένοι την επέβαλαν στους ντόπιους σαν την πρώτη βασίλισσα τους. Μια παράδοση λεει, ότι η νύμφη Κρήτη είχε αδελφή την Ομόνοια και μητέρα της ήταν η Πραξιδίκη, θυγατέρα του Ωγύγη, Ατλαντικής επίσης γενιάς. Μπορεί τ' όνομα Κρήτη, να προέρχεται και από τους Κουρήτες, που χτυπούσαν τα χάλκινα κύμβαλα να μην ακούγεται το κλάμα του Δία, γιατί τη φέρουν και σαν κόρη ενός Κουρήτη. Αλλά και οι Κουρήτες ήταν "επήλυδες" (ξένοι που ήλθαν απ' έξω), όπως και οι Τελχίνες και οι Κάβειροι. Αυτοί έφεραν τη μεγάλη ανακάλυψη, δηλαδή την επεξεργασία του χαλκού, στην Κρήτη και στ' άλλα νησιά του Αιγαίου και τη δέχτηκαν οι ντόπιοι (βλέπε Μανόλη Ανδρόνικου: Μουσείο Ηρακλείου). Η Κρήτη αναφέρεται και σαν θυγατέρα του Δευκαλίωνα... Από κείνα τα χρόνια αρχίζει η πολιτιστική ακμή της Κρήτης. Τη συνέχισαν οι Πελασγοί και οι Αιγαίοι, που κατάκτησαν την Κρήτη, για να ενωθούν με τους προκάτοχους και τους ντόπιους, οπότε παρουσιάζονται οι Ετεόκρητες. Βρέθηκε επιγραφή του προϊστορικού αυτού Κρητικού λαού, με Ελληνικά γράμματα σε άγνωστη γλώσσα (φυλάγεται στο Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης). Κατάλοιπα σκελετών της Κρήτης δείχνουν τη βιολογική ανάμειξη των αρχαιότατων Κρητών, Πελασγών κλπ, γράφει ο Μ. FINLEY στο βιβλίο του "ΟΔΥΣΣΕΙΑ". Ο Αστερίων, ο γνωστός βασιλιάς της Κρήτης, που προέρχεται κι αυτός από τη γενιά των Τιτάνων, θεωρείται μυθικό αλλά και ιστορικό πρόσωπο. O Αστερίων νυμφεύτηκε την Ευρώπη κι έγινε πατέρας του Μίνωα, του Ραδάμανθου και του Σαρπηδόνα. Ακολουθούν τα χρόνια της δυναστείας του Μίνωα και η θαλασσοκρατία των Κρητών στο Αιγαίο. Για την περίοδο αυτή έγραψαν όλοι σχεδόν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς και οι γνωστότεροι Λατίνοι και βρέθηκαν σχετικά στοιχεία στη Μέση Ανατολή, στην Αίγυπτο και αλλού. Ο J.V. LUCE στο βιβλίο του «Το Τέλος της Ατλαντίδας», ισχυρίζεται ότι η παλιά Κρήτη ήταν η κοιτίδα του πολιτισμού των Ατλάντων. Οι "λαοί της θάλασσας" και "η φυλή των χαλκέων" είχαν ορμητήριο την Κρήτη, δέχεται ο LUCE, και οι φυλές αυτές ήταν απόγονοι των Ατλάντων της παλιάς Κρήτης. Ο Ησίοδος όμως γράφει, ότι ήρθαν από τη δύση από τον έξω Ωκεανό, και ο Όμηρος δέχεται ότι ο Ωκεανός είναι γεννήτορας όλων αυτών. Η πιο σωστή άποψη, κατά τη γνώμη μας, είναι ότι οι Άτλαντες αποίκησαν την Κρήτη, όπως και όλα σχεδόν τα νησιά του Αιγαίου. Τα σχετικά με την Κρήτη που αναφέραμε ως τώρα συνηγορούν υπέρ της άποψης αυτής. Θα την ενισχύσουμε με τη μνημόνευση μερικών από τα πάρα πολλά ευρήματα της Κρήτης, που θυμίζουν την Ατλαντίδα και μερικών σχετικών παραδόσεων:
Ο ανερμήνευτος ακόμα περίφημος Δίσκος της Φαιστού, από αρκετούς θεωρείται πως είναι απροσδιόριστης χρονολογίας και πως είναι κατάλοιπο των Ατλάντων ή των άμεσων απογόνων τους (βλέπε "Κρητική Εστία", τ.222, Σεπτ.1999, σελ.9, μελέτη Παν. Αναγνώστου). Τα μαβιά Δελφίνια είναι χαρακτηριστικό της Κρητικής και Αιγαιοπελαγίτικης τέχνης της αρχαιότητας και φαίνεται να είναι κοινή η προέλευση. Απαντώνται στην Κνωσό, τη Δήλο, τη Θήρα κλπ.
Θα μνημονεύσουμε και μερικές παραδόσεις ενδεικτικές των σχέσεων της Κρήτης με τους Άτλαντες και τους απογόνους τους:
Κοντά στην Κνωσό υπήρχε ποτάμι που ονομαζόταν "Τρίτων". Από την Κρήτη, η νύμφη Ευρώπη διασχίζει το Αιγαίο καβάλα σε ταύρο (είναι ο Δίας μεταμορφωμένος, κατά το μύθο} και τη συνοδεύουν Τρίτωνες και Νηρηίδες... Η Ίρις πέταξε από το νησί του Αίολου και βρήκε το σοφό Νηρέα, άρχοντα του Αιγαίου. Στο Νηρέα, που είχε διερμηνέα το Γλαύκο, η Ίρις είπε να φροντίσει να έχουν καλό ταξίδι οι Αργοναύτες, που θα περάσουν από τα νησιά του Αιγαίου να πάνε στην Κρήτη.
Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με την Κρήτη και την Ατλαντίδα παραπέμπουμε στο βιβλίο του J. LUCE "Το τέλος της Ατλαντίδας". |
Η εσπερίδα νύμφη Κρήτη εικονίζεται με τον Τάλω και το Δαίδαλο και Ίκαρο σε αγγείο της Νεάπολης. Σε τοιχογραφία της Καμπανίας παρασταίνεται με το Θησέα. Στη Βίλλα Αλμπάνι, σε τεμάχιο σαρκοφάγου εικονίζεται με τον Ηρακλή, που πιάνει τον Κρητικό ταύρο.Αρχαιολογία & παραδόσεις στη Σαντορίνη
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 283
Τα ευρήματα των ανασκαφών της Θήρας από το Μαρινάτο και το Χρ. Ντούμα, ανάγονται στις περιόδους του κλασσικού πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας, του Μυκηναϊκού, του Μινωικού και ενός άλλου αρχαιότερου πολιτισμού, που ονομάστηκε Αιγαίος, Αιγαϊκός ή Αιγαιικός πολιτισμός. Ο όρος Αιγαιοπελαγίτικος πολιτισμός που καθιερώθηκε τελευταία, δείχνει τη συνέχεια του παμπάλαιου πολιτισμού με τον κλασσικό της αρχαίας Ελλάδας και το νέο πολιτισμό των κατοίκων των νησιών του Αιγαίου. Υπάρχουν, βέβαια, ορισμένα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τους πολιτισμούς. Υπάρχουν όμως και άλλα που δείχνουν την αλληλοεπίδραση των πολιτισμών αυτών και αρκετά στοιχεία κοινής ρίζας της τεχνοτροπίας τους. Όσα ευρήματα μελετήθηκαν, από τα παλιότερα ανάγονται στα χρόνια 2700-2000 της παλιάς χρονοαρίθμησης. Βρέθηκαν και άλλα που δε μελετήθηκαν ακόμα. Νομίζουμε πως μερικά και από αυτά που μελετήθηκαν είναι αρχαιότερα του 3000 παλιάς χρονοαρίθμησης, όπως πυξίδες, πρόχοι, “κιγονοειδή σκεύη” κ.α.. Η χρήση των τελευταίων είναι ακόμα άγνωστη... Εκείνο από τα ευρήματα του Μαρινάτου που δεν προσέχτηκε πολύ, ήταν μια ανθρώπινη οδοντοστοιχία, που βρέθηκε στο Ασπρονήσι της Θήρας. Το μέγεθός της προδίδει πως ανήκε σε άνθρωπο γίγαντα, δυόμισι τουλάχιστο μέτρα ύψος με ανάλογα σωματικά μέλη. Προέρχεται από κάποιον Άτλαντα από τους αποικιστές της Θήρας; Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και στο Μουσείο Θήρας εκθέτονται ωραίες τοιχογραφίες της Σαντορίνης της 3ης χιλιετίας μέχρι το 1600 της παλιάς χρονοαρίθμησης. Δεσπόζει μια χρωματιστή τοιχογραφία στην οποία παρασταίνονται εφτά πλοία, που περιστοιχίζονται από δελφίνια. Η διάταξη των πλοίων θυμίζουν αποβίβαση, ύστερα από ναυμαχία, σε μια καλοχτισμένη πόλη. Είναι ασφαλώς απεικόνιση γεγονότος, αλλά άγνωστης χρονολογίας. Δυο ωραιότατα χρωματιστά αγγεία της Θήρας φέρουν ζωγραφιές ζευγάρια δελφινιών. Σ' ένα τέμενος της Θήρας βρέθηκε ένα ανάγλυφο πελεκημένο μεγάλο δελφίνι σε πέτρα (και άνω αρχαία μορφή). Μην ξεχνάμε ότι ο Πελάγιος Ποσειδώνας, πατέρας του Άτλαντα, κατά τον Πλάτωνα κλπ, συμβολιζόταν και απεικονιζόταν με το Δελφίνι, που λατρευόταν σαν τοτέμ σε νησιά πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες και θεωρούνταν ιερό ζώο (Δελφίνος Απόλλωνας κλπ). Μια άλλη παράδοση αναφέρει πως ο Ποσειδώνας πήγαινε συχνά στη Θήρα, κι εκεί στο νησάκι Σφαίρα συναντήθηκε με την Αίθρα και γεννήθηκε ο Θησέας. Στη Θήρα βρέθηκαν επίσης είδη από οψιανό, που τον χρησιμοποιούσαν οι πελασγοί και πιθάρια με ανάγλυφους σταυρούς. (Σε δυο βρέθηκαν υπολείμματα μπύρας). Βρέθηκαν ακόμα, κτίσματα, μονώροφα, διώροφα και τριώροφα με παράθυρα από μεμβράνες-κατεργασμένα δέρματα ζώων, λευκά, λεπτά, ώστε να εισχωρεί το φως ... Ένας πανάρχαιος θρύλος, που τον διέσωσε ο Απολλώνιος Ρόδιος, αναφέρει ότι το νησί Καλλίστη σχηματίστηκε από ένα βώλο χώμα, που πέταξε στο Αιγαίο ο "Θήρας", γιος του Τρίτωνα, ανεψιός του Ποσειδώνα. Απ' αυτόν, το νησί αργότερα ονομάστηκε Θήρα. Ο Θήρας και ο αδελφός του Εύφημος πήραν μέρος και στην αργοναυτική εκστρατεία. Ο Εύφημος μάλιστα είχε σεβασμό στην ατλαντίδα Μαία, μητέρα του Ερμή και επέβαλε τη λατρεία της στη Θήρα, γιατί κρατούσε από τη γενιά της. Άλλες παραδόσεις αναφέρουν πως στη Θήρα υπήρχε στα πανάρχαια χρόνια και ναός του Κρόνου και άλλος ναός του Ασφάλειου Ποσειδώνα. Στα Περισσά υπήρχαν ιερά του Ερμή, του Ηρακλή, του Σεράπιδος και της Ίσιδας. Όλα τα στοιχεία αυτά πείθουν πως πολύ πριν κατακτηθεί η Θήρα από το Μίνωα, είχε αποικιστεί από άλλους θαλασσινούς λαούς από τους πελασγούς και παλιότερα προφανώς από τους Άτλαντες... |
Προϊστορία Αιγαίου & Ατλαντιδα
- Λεπτομέρειες
- Εμφανίσεις: 430
Μακάρι να ξεκαθαριζόταν το μυθικό και να ΄βγαινε απ' αυτό με τη λογική μια ιστορική πραγματικότητα!
|
Η Αιγαιίς αποτελούσε μια συμπαγή μάζα ξηράς |
Η μορφή της Ελλάδας πρίν από 400.000 χρόνια. Η στάθμη |
Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή η Αιγηίδα αποτελούσε μια στεριά από την Κρήτη μέχρι το Σούνιο της Αττικής και την Εύβοια. Αργότερα θρυμματίστηκε, από ηφαίστεια και σεισμούς και τα μεγαλύτερα κομμάτια της ξηράς βούλιαξαν σε χάος της γης και το χώρο τους κατέλαβαν τα νερά που εισόρμησαν από τον Ατλαντικό ωκεανό και από τη θάλασσα της Αιθιοπίας, ή την Τριτωνίδα λίμνη της Σαχάρας (ο Ηρόδοτος, ο Ερατοσθένης και άλλοι αρχαίοι συγγραφείς γράφουν πως η έρημος Σαχάρα κάποτε ήταν λίμνη και την έλεγαν Τριτωνίδα ή Τριτονίντ).
Αλλά αν υπάρχουν γεωλογικά στοιχεία για όλα αυτά, η διαμόρφωση του Αιγαίου πρέπει να έγινε εκατοντάδες χιλιετηρίδες πριν. Δεν μπορεί να συσχετιστεί, συνεπώς, με τη μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που είχε εντοπιστεί παλιότερα στο έτος 1450 της παλιάς χρονοαρίθμησης. Στον χρόνο αυτό, υποστηρίχτηκε από τον Σπύρο Μαρινάτο και άλλους, καταστράφηκε η Κνωσός και ο Μινωικός πολιτισμός της Κρήτης. Γιατί, εκτός από το ισχυρότατο παλιρροιακό κύμα που υψώθηκε από την έκρηξη, επακολούθησαν αλλεπάλληλοι σεισμοί που συγκλόνισαν το Αιγαίο και επέφεραν την καταστροφή.
Ο Σπ. Μαρινάτος δεν μπόρεσε ν' αποδείξει από τα ευρήματα των ανασκαφών στη θήρα, ότι η Ατλαντίδα βρισκόταν στο κομμάτι που καταποντίστηκε στο Αιγαίο πέλαγος. 'Ετσι ο Μαρινάτος στα γραφτά του αναφέρεται στο "Αίνιγμα", ή στο "Πρόβλημα της Ατλαντίδας".
Διάφορες άλλες θεωρίες για το χώρο του Αιγαίου
Οι ιερείς της Σάιδας, αρχαιότατης θρησκευτικής πρωτεύουσας της Αιγύπτου, είπαν στο Σόλωνα, που μετέφερε τα στοιχεία για τον "Ατλαντικό λόγο" του Πλάτωνα, ότι τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη κατακτήθηκαν από τους Άτλαντες, που ήρθαν από δυτικό, από το μεγάλο Ωκεανό. Το ισχυρό έθνος των Ατλάντων, έγραφαν οι πλάκες που διάβαζαν οι ιερείς, κατέκτησε σχεδόν όλα τα παράλια των χωρών της Μεσογείου, από βορρά και νότο κι έφτασε μέχρι τον Περσικό κόλπο. Οι Άτλαντες δεν κατόρθωσαν όμως να καταχτήσουν την Αττική, γιατί τα στρατεύματά τους νικήθηκαν από τους Αθηναίους... (Δηλαδή τους τότε κατοίκους της Αττικής που φαίνεται είχαν κάποια ακμή).
Οι περισσότεροι από τους αρχαίους Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς, όπως οι 'Ομηρος, Ησίοδος, Εύμηλος, Αισχύλος, Πίνδαρος, Ηρόδοτος, Ελάνικος και οι μετά τον Πλάτωνα, ο Κράντωρας, ο Ερατοσθένης, Απολλώνιος Ρόδιος, Αρίσταρχος, Απολλόδωρος, Ποσειδώνιος, Πλούταρχος, Οβίδιος, Πλίνιος, Στράβωνας, Παυσανίας, Πρόκλος κ.α. συμπορεύονταν στο θέμα της Ατλαντίδας έμμεσα ή άμεσα με τον Πλάτωνα. Οι περισσότεροι επίσης, από τους νεότερους Ατλαντολόγους, από τα χρόνια της Αναγέννησης μέχρι σήμερα, με κεφαλή τον Ιγνάτιο Ντόνελλυ, δέχονται την τελευταία αυτή άποψη, ότι δηλαδή τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη κατακτήθηκαν τα πανάρχαια χρόνια από τους Άτλαντες. Η άποψη έχει πολλά στηρίγματα, αν παραδεχτούμε πως υπήρξε κάποτε η Ατλαντίδα και χάθηκε, από αιτίες φυσικές βέβαια και όχι από την "οργή του Δία", όπως μετέφρασαν τα ιερογλυφικά στο Σόλωνα οι ιερείς της Σάιδας .
Τα στοιχεία των παραπάνω θεωριών αναφέρονται σε πανάρχαιους χρόνους της παλιάς χρονοαρίθμησης, πριν το μεγάλο κατακλυσμό που συνέπεσε, όπως παραδέχονται πολλοί, με τον καταποντισμό της Ατλαντίδας.
Πως προήλθε το όνομα "Αιγαίο"
Οι ερευνητές του θέματος Ατλαντίδα και Αιγαίο, μελέτησαν κυρίως τα στοιχεία της Κρήτης και της Σαντορίνης. Αντίστοιχα στοιχεία και παραδόσεις υπάρχουν σε όλα σχεδόν τα νησιά του Αιγαίου. Ακόμα και το όνομα Αιγαίο αποδίδεται σε ήρωες και αρχηγέτες, που έχουν σχέση με τους Τιτάνες-Άτλαντες.
Ο Αιγαίων ήταν κατά τη μυθολογία μας γίγαντας (Εκατόγχειρας), γιος του Ουρανού και της Γαίας. Πρόγονος των Τιτάνων. Κατοικούσε στα βάθη του Ωκεανού. Θεωρούνταν θαλάσσιος θεός αλλά και εφευρέτης των πλοίων. Από μερικούς ταυτίζεται με τον Ποσειδώνα, που ήταν κυρίαρχος του Αιγαίου Πελάγους και αποκαλούνταν "Αιγαίος" και "αιγί-οχος", γιατί εξαπέλυε τα ορμητικά κύματα. Αυτά τα έλεγαν "αίγες" (βλ. λεξικό Σουίδα), ενώ το "επαιγίζω" σημαίνει σφοδρώς πνέω. Στην αγριότητα των κυμάτων, καταλήγουν, οφείλεται το όνομα Αιγαίο.
Άλλη εκδοχή είναι ότι προέρχεται από τις παραθαλάσσιες πόλεις με το όνομα Αιγαί *, της Εύβοιας και της Αχαϊας, όπου λατρευόταν ο Ποσειδώνας.
Τέλος λέγεται, το Αιγαίο πέλαγος πήρε το όνομά του από τον Αιγέα, βασιλιά της Αθήνας, που έπεσε στη θάλασσα, περιμένοντας το γιο του Θησέα να γυρίσει από την Κρήτη.
* Η τοποθεσία της αρχαίας πόλης Αιγαί έχει βρεθεί και ανασκάπτεται βορειοδυτικά της σύγχρονης Αιγείρα, στην Αχαΐα της Πελοπονήσου.
Υποκατηγορίες
Προϊστορικές Γραφές & Γλώσσες
Προϊστορικές Γραφές & Γλώσσες: Γραμμική Β',
Γραμμική Α', Γραμμική Β', Iερογλυφικά κ.α.
Γραμμική Β' γραφή:
Με πηλό είναι φτιαγμένη
με γραφίδα χαραγμένη.
Κρύβει λόγια ελληνικά
σε σημεία... γραμμικά!